Een cocon voor vlinders

Door Jeroen den Uyl 2 september 2023

Op een avond vorig jaar stond ik voor een groep van veertig mensen, allen professionals die met jongeren werken. Voor hen organiseer ik inmiddels al meer dan vijftien jaar inspiratiesessies met als doel deze professionals in het welzijn, jeugdzorg, politie en onderwijs te eren en te waarderen voor hun mooie werk (eerenwaardeer.nl). Het motto van deze inspiratiesessies is: 

we eren en waarderen de professionals die met onze jongeren werken,
want als het met deze professionals goed gaat,
gaat het ook goed met onze jongeren.

Deze avond was professor Jim van Os te gast. Hij vertelde zijn visionaire verhaal over de noodzaak de Geestelijke Gezondheidszorg volledig om te bouwen vanuit de mens en daarmee de huidige aanbodgerichte werkwijze te verlaten. Het aanbodgerichte zit hem er in dat de huidige GGZ-instellingen ondanks het pogingen het anders te doen, toch vooral een door de Pharma-industrie en het DSM aangestuurd pillen systeem zijn. (DSM staat voor het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders zie wikipedia)

Een diagnose bepaalt een idee van een ‘ziekte’ en een pillen regiem, beperkt de definitief tot het instrument en de eigen verkokerde instelling. Als een jongere niet is geholpen dan is deze ‘uitbehandeld’.

Een broeierig revolutionaire sfeer
Jim van Os vertelde dat het placebo-effect van de verstrekte pillen maar liefst tachtig procent is. Dan kunnen we gerust stellen dat de GGZ in die gevallen niets, tot bijna niets toevoegt aan het herstel. Met deze en vele andere ontnuchterende bevindingen onderbouwt Jim van Os experimenten voor een andere zorg. Met de mogelijkheid de mens te helen vanuit en met behulp van de omgeving van de mens. Heling zonder dat er een etiket van geestelijke ziekte op wordt gezet.

De professionals op deze avond werden steeds enthousiaster en ze voelden aan dat deze denktrant hen zou bevrijden van de strakke protocollen en scripts die hun professionele waarheid zo insnoeren. Aan het eind van de avond riep een GGD-arts in de zaal: ‘Zo zou ik willen werken!’. Andere aanwezigen knikten heftig mee. De lucht was zwanger van een verlangen zich te bevrijden van overtollige regels en stramien. Er hing een revolutionaire sfeer in de lucht.

wij staken
Herman Bode

Ik raakte ook bezwangerd. Ik werd als het ware overgenomen. Ik herkende mezelf niet meer. Ik werd een soort Herman Bode, die vol vuur in de RAI tegen stakende trambestuurders zegt: ‘Willen we naar de Dam? Dan gaan we naar de Dam!’. (Zie hier een rapportage waarin je zijn uitspraak nog hoort; en de biografie van deze bijzondere man).

Ik zag mezelf met een gebalde vuist in de lucht staan. Ik vroeg de mensen: ‘Ok, ja dit verhaal van Jim is echt goed en het spreekt jullie allemaal aan. Het is van toepassing op ons werk en zo willen we werken. Maar nu, nu gaan jullie naar huis en morgen dan begin je weer aan je werk… Wat is er dan nog over van jouw gevoel en jouw wil om het anders te doen? Dan loopt het allemaal weg toch? Wat nodig is, is dat we met een groep van tien mensen gewoon beginnen. Een actiegroep, we maken een plan hoe we willen werken en we gaan gewoon beginnen. Zullen we dat doen?’.

Een groep gaat dromen
Mijn vurige vakbondswerk resulteerde in een groep professionals die samen een plan gingen maken hoe zij hun werk zouden willen inrichten. In een bepaalde buurt van de gemeente zouden zij als bevrijd team met elkaar hun gezamenlijke werk opnieuw gaan uitvinden en uitvoeren. Als bevrijde professionals die integraal werken en helemaal de vrije hand zouden hebben om alleen dat te doen wat nodig is. Zij zouden gaan werken zoals Rudolf Steiner het zag: uit roeping werken en dus zonder ‘bestelling’ van een directeur of geldschieter boven hen (meer over Rudolf Steiner) Zij zouden gaan werken in het besef dat zorg slechts een remedie is en dat preventie voorrang heeft en dus ook tot hun taak hoort. Preventie gaat verder. Bijvoorbeeld dat je ook werkloosheid en schulden moet aanpakken of opleidingen moet gaan regelen. Als je zo denkt en werkt wordt alles anders. Het is dan ook niet gek dat het bevrijde team de andere professionals die nog ‘ouderwets’ aanbodgericht willen werken, het gebied gaan uitzetten.

Het project was een grote droom, een droom van een gekantelde zorg, een gekantelde professional. Het was ook zo groot en goed dat het een tikkeltje te wild was. Dat bleek toen ik de tien zelfbenoemde uitverkorenen na een eerste bijeenkomst tevergeefs weer bij elkaar probeerde te krijgen. De professionals die aanvankelijk enthousiast waren, zetten een stapje terug. Een enkeling beweerde zelfs dat hij al op de beoogde manier werkte. Een aantal anderen kwamen niet opdagen bij vervolgbijeenkomsten die we planden. Het werd stiller en stiller. Het hoge doel dat op die aanvankelijke bijeenkomst volstrekt logisch klonk, bleek de day after minder aanlokkelijk.

Op de plank of in een cocon?
De status is nu dat het plan nog op de plank ligt. Het kán wel elk moment afgestoft worden. Maar of dat zal gebeuren? Misschien moet ik kleiner starten en het in concrete behapbare brokken aanbieden? Soms is timing alles, dan kan je alles ‘verkopen’. Op een ander moment zal dat niet werken en moet het weer anders. Dit lijkt het lot van al die mensen die de wereld willen laten kantelen.
Natuurlijk ben ik teleurgesteld dat mijn spontane vakbondswerk niet effectief was. Maar toch was het niet voor niets. Want dankzij die avond met Jim van Os werk ik nu met hem samen om zijn plannen om de geestelijke zorg ten dienste te laten staan van de mensen verder te borgen in werkelijke zeggenschap.
Het lijkt op die vlinder die ergens verderop een orkaan veroorzaakt. En al was het een rimpeling in het water, ook dat is goed. Waar zou jij mee beginnen? Hoe vlinder jij?

Vlinderen is een nieuw werkwoord. VLINDER is het acroniem voor een manier van werken in de kanteling:


Vertrouwen
Levendig
Itererend
Netwerkend
Doorzetten
Energiek
Realistisch

Maatschappij en Leiderschap | copyright 2020 | Annuleringsvoorwaarden | Privacybeleid